Archief van
Tag: spiritueel

Taboe of vrijheid?

Taboe of vrijheid?

Eigenlijk moet ik de gemeenschap dankbaar zijn dat ze de Arondéuslezing van Thomas von der Dunk heeft verboden. Was dat niet gebeurd, dan had ik er waarschijnlijk niet eens van gehoord of gelezen. En dat terwijl de inhoud zo treffend is.

De lezing met als titel “Het nieuwe taboe op de oorlog” schijnt afgelast te zijn omdat de tekst te partijpolitiek van aard zou zijn en de PVV teveel op de hak zou worden genomen. Met deze veroordeling wordt echter meteen bewezen hoe waar de inhoud van de lezing is.

In een vorig jaar uitgegeven boek getiteld “De eeuwige terugkeer van het fascisme“, heeft Rob Riemen eerder al vergelijkingen getrokken tussen de huidige Nederlandse samenleving en de cultuurgeschiedenis van het fascisme. Ook deze uitgave werd enorm bekritiseerd.

Het wezenlijke verschil tussen wat ik van Riemen weet en wat ik in de lezing van Von der Dunk gelezen heb, zit in het onderwerp en de inhoud. Daar waar je nog kritiek kunt hebben op de vergelijkingen van Riemen, bespreekt Von der Dunk het taboe om zelfs maar over dit soort onderwerpen te spreken. En in een tolerant land als het onze, had ik toch beter verwacht. Of je het nu wel of niet eens bent met de inhoud, ik dacht dat we hier de vrijheid van meningsuiting zo hoog in het vaandel hadden staan. Maar zelfs Femke Halsema, toch niet de eerste de beste, veroordeelt de lezing op twitter.

In de lezing van Von der Dunk staat ook een bijzin die echter meer aandacht verdient. Hij zegt namelijk: “ – een vergelij­king is overigens geen gelijk­stelling – “. Ik denk dat veel van de mensen die kritiek leveren, dit genuanceerde onderscheid niet kunnen maken.

In de Volkskrant tenslotte stond de zaterdag voor Pasen nog een interessante opinie van Meindert Fennema: “Alarmbellen gingen vaak niet af“. Als er te vaak vals alarm gegeven wordt, wordt de uiteindelijk terechte waarschuwing niet gehoord.

Ik hoop van ganser harte dat we achteraf kunnen zeggen dat ook deze waarschuwing een vals alarm is geweest, maar vrees het ergste…

William Arntz – What the Bleep do we know!?

William Arntz – What the Bleep do we know!?

Het boek “What the Bleep do we know!?” is onderdeel van een geheel waarin ook een website en een film gemaakt is.

In dit boek worden een aantal grote vragen en mysterieuze aspecten van het leven besproken. Vragen als “Wat is de zin en het doel van mijn leven?“. Niet dat alle antwoorden gegeven worden, daarvoor zijn de vragen te groot. Maar het boek geeft wel een aantal indrukwekkende voorbeelden van dingen die we al wel weten. En daarnaast ook richtingen waarin de antwoorden dan gezocht kunnen worden.

Om aan te geven dat je als lezer open moet staan voor de gepresenteerde gedachten, wordt het volgende citaat gegeven:

Een professor bezocht zenmeester Nan-in om hem vragen te stellen over zen. Maar in plaats van naar de meester te luisteren, ging de geleerde maar door over zijn eigen ideeën.
Na een tijdje geluisterd te hebben, serveerde Nan-in de thee. Hij schonk het kopje van zijn bezoeker vol, en ging toen door met schenken. De thee stroomde over de randen van het kopje, vulde het schoteltje en liep op de broek van de man en op de grond.
‘Ziet u niet dat het kopje vol is?’ barstte de professor uit. ‘Er kan niets meer bij!’
‘Precies,’ antwoordde Nan-in kalm. ‘En net als dit kopje, bent u vol van uw eigen ideeën en meningen. Hoe kan ik u laten zien wat zen is als u niet eerst uw eigen kopje leegdrinkt?’

Ik denk dat dit verhaal wel goed weergeeft waar we in onze huidige maatschappij last van hebben. Heel veel mensen zijn overtuigd van hun eigen gelijk en staan niet meer open voor andere ideeën. Tijdens een debat-training hoorde ik de docent verklaren dat je een debat niet zozeer voert om je tegenstander te overtuigen, die zit vaak vast in zijn eigen verhaal. Nee, het debat is bedoeld om de twijfelende toehoorder aan jouw kant te krijgen. Dit zie je het sterkst voorkomen in de politiek. En dan met name tijdens de verkiezingsdebatten. De partijleiders hebben hun eigen idealen, verhalen, one-liners. En met de debatten proberen ze alleen de ‘zwevende kiezer’ over te halen op hem of haar te stemmen. Jammer dat de persoon met de grootste mond of de slimste opmerking het debat ‘wint’. Het gaat allang niet meer over de inhoud van de argumenten.

Terug naar het boek. Persoonlijk vind ik het boek beter dan de film, de website heb ik (nog) niet zo goed bekeken. Zoals zo vaak bij boeken die verfilmd worden, is de diepgang van de film veel minder. In een boek is het mogelijk om meer informatie te delen, te vertellen over de gedachten van iemand. Zo ook in dit boek.

Wat mij het meest is bijgebleven van dit boek, is de verklaring over de ‘vrije wil’. Tegenwoordig zijn er steeds meer mensen (ook geleerden), die beweren dat de mens geen vrije wil heeft. Argumenten zijn bv. omdat die niet aangetoond kan worden of omdat men denkt dat alle denkprocessen deterministisch bepaald kunnen worden door de fysieke eigenschappen van het brein. In het boek geeft men een, in mijn ogen rationele, verklaring over de onzin van het laatste argument. Hierbij wordt de kwantummechanica erbij gehaald: “Een waarneming wordt beïnvloed door de waarnemer“. Ofwel, de persoon en de manier van kijken bepaalt wat er te zien is. Vrij vertaald kun je dit ook lezen als een ‘vrije wil’: “Als je wilt dat iets gebeurt, hoef je er alleen maar op de ‘goede’ manier naar te kijken“.

Ik weet dat dit nogal raar klinkt, maar volgens mij zit er veel in. Er is meer tussen hemel en aarde dan we nu weten. Terwijl ik dit schrijf, moet ik denken aan een college filosofie tijdens mijn studie Informatica. De vraag was: “Is het in de toekomst ooit mogelijk dat er een computer gemaakt wordt die het menselijk brein kan evenaren?”. Een van de argumenten vóór was: “Het brein is slechts een stapel moleculen; wel heel veel, maar toch”. En als we een computer bouwen waarin elk molecuul met zijn eigenschappen wordt nagebouwd, hebben we ‘dus’ een computer die het brein nabootst. Mijn intuïtie zegt me echter dat het nooit mogelijk zal zijn om een menselijk brein na te bouwen. Ik moet er niet aan denken dat er machines zijn die een eigen ‘vrije wil’ hebben. Daarvoor heb ik te veel boeken gelezen over de robotverhalen van Asimov.

Wetenschap is ook een geloof

Wetenschap is ook een geloof

De discussie over geloof en meningen blijft maar doorgaan. Vandaag in het Reformatorisch Dagblad weer een reactie van een hervormd predikant in Sliedrecht: “Geloof is meer dan een mening“. Hij reageerde op het stuk met de titel ”Wat doet God met mijn belastingformulier?” waarin Thijs Kleinpaste (D66) en Marcel Duyvestein (PvdA) op 7 maart jl. in de Volkskrant betoogden dat het maar eens afgelopen moet zijn met de bevoorrechting in de wetgeving van gelovigen en op geloof gebaseerde instellingen.

Allereerst maar eens een paar definities uit de Van Dale:

  • Mening:
    de; v -en manier waarop men over een bep. zaak denkt
  • Feit:
    het; o -en 1 daad, handeling 2 gebeurtenis of omstandigheid waarvan de werkelijkheid vaststaat: in ~e feitelijk
  • Geloof:
    het; o -loven 1 het vertrouwen in de waarheid van iets 2 een vast en innig vertrouwen op God 3 godsdienst
  • Geloven:
    geloofde, h geloofd 1 vast vertrouwen in het bestaan van iem of iets: ~ in (of: aan) God 2 voor waar houden op het gezag ve ander 3 menen, denken: ik geloof dat hij ziek is 4 een godsdienst aanhangen || eraan moeten ~aiets onaangenaams moeten ondergaan; b) vernield worden; hij gelooft het wel maakt zich geen zorgen
  • Overtuiging:
    de; v 1 het overtuigen 2 sterk gevoel vd waarheid of valsheid ve zaak 3 -en datgene waarvan iem overtuigd is

Als we naar deze definities kijken, valt me op dat alleen bij feit staat dat dit iets beschrijft waarvan de werkelijkheid vaststaat. De overige genoemde definities hebben het over denken, vertrouwen, voelen. Dit komt heel mooi tot uiting in de woordkeus van de predikant: “Het innerlijke godsbesef dat elk mens heeft is voldoende waarborg om in God te geloven.”.

Als het waar zou zijn dat dat “geloof in God” een universele waarheid zou zijn, waarom zijn er dan zoveel verschillende religies? Wijkt het geloof in een christelijke God zoveel af van het geloof in de verschillende goden van het Boeddhisme? Vroeger geloofde men dat de aarde plat was, sommige geloofden zelfs dat je er vanaf kon vallen. Dit geloof is pas verlaten toen men ‘wetenschappelijk’ kon aantonen dat de aarde rond was.

De discussie doet me ook denken aan een debat wat ik bij mocht wonen, inmiddels al weer een flink aantal jaren geleden. In dit debat stond een goede vriend van me in Amsterdam voor een zaal vol studenten van een christelijke studentenvereniging. Nu is mijn atheïstische vriend behoorlijk christelijk opgevoed en hij stond dus wel zijn mannetje. Het bleek dat er in een debat met een gelovige eigenlijk geen rationele argumenten zijn. Datgene waar de gelovige in gelooft is noch aan te tonen noch te ontkrachten. En wat me het meest is bijgebleven, is dat dit ook geldt voor de wetenschap. Een klein aantal wetenschappers is weliswaar in staat om op zijn of haar eigen terrein te bewijzen dat bepaalde beweringen waar zijn. Voor het overgrote deel van de mensheid blijft staan dat een groot aantal beweringen maar voor waar moet worden aangenomen. “Men moet de wetenschapper maar geloven“.

In onze huidige maatschappij dringt dit besef steeds meer door. Er zijn steeds meer mensen die niet meer ‘geloven’ in de wetenschap. Laatst nog was er een fraai staaltje hiervan te zien in de Tweede Kamer. Lilian Helder, PVV-woordvoerder op het terrein van veiligheid en justitie, liet blijken dat ze moeite heeft met statistiek: “Maar je kan persoon A en persoon B toch niet met elkaar vergelijken?“. Ze nam de wetenschappelijke rapporten slechts aan ter kennisgeving.

Op deze manier bezien kan de discussie wellicht beslecht worden met de constatering: “Wetenschap is ook een geloof!”

Edith Hagenaar – Licht Leven

Edith Hagenaar – Licht Leven

Holisme is een begrip wat moeilijk is uit te leggen, maar in dit kleine boekje geeft Edith Hagenaar een mooi inzicht in de belangrijkste kernwaarden (zie ook haar website). Denk hierbij aan een verlichte interpretatie van begrippen als waarheid, groei, uniek-zijn, zingeving. Holisme lijkt op een religie, maar is dat niet. Het neemt de goede eigenschappen van verschillende religies zonder hun respectieve profeten of geschriften op een voetstuk te plaatsen.

Lees Meer Lees Meer

Robert M. Pirsig – Zen & De kunst van het motoronderhoud

Robert M. Pirsig – Zen & De kunst van het motoronderhoud

Een mooi boek waarin een verhaal vermengd wordt met een filosofische verhandeling over kwaliteit.

Het verhaal gaat over een vader die op zijn motorfiets met zijn zoon door Amerika trekt. In flashbacks komen we het een en ander te weten over de achtergrond van de vader en wat hem is overkomen. Maar ook komen we iets te weten over zijn filosofie ten aanzien van kwaliteit. Dat is namelijk iets wat inherent niet meetbaar is maar waar iedereen wel een gevoel over heeft.

Get Adobe Flash player